,

Compassie raakt!

compassie raakt

Geschreven door Manuela de Klaver. (gepubliceerd in CC Courant van oktober 2015)

Deze maand had ik het genoegen om twee maal een inspirerend congres over mentale en fysieke gezondheid te mogen bijwonen. Begin oktober tijdens een dag over “de Kunst van het gezond zijn” werd ik geïntrigeerd door de lezing van Dr. Matthieu Ricard. Deze Tibetaanse Monnik (en persoonlijk vertaler van de Dalai Lama) wist mij te boeien met zijn
betoog over de positieve effecten van samenhorigheid en compassie op onze gezondheid.

Meditatie
Matthieu Ricard en zijn collega Tibetaanse monniken zijn zeer ervaren in het beoefen van compassie-meditaties. Dit is een vorm van meditatie waarin je met liefde en mededogen, achtereeolifantnvolgens kijkt naar jezelf, een geliefde, een kennis en een voor jou ‘moeilijk’ persoon en hen geluk toewenst. Gevoelens van mededogen stuur je in hart en gedachte naar hen toe en breid je uiteindelijk uit naar het hele universum.

Zweverig
Dit klinkt wellicht erg zweverig en vergezocht. Toch hebben deze Tibetaanse monniken de weldaad van compassie-meditaties weten te concretiseren door hun deelname aan neuro-wetenschappelijk onderzoek. In deze studies werd de activiteit van diverse hersengebieden gemeten tijdens het beoefenen van compassie-meditatie door middel van een speciale vorm van beeldvormend onderzoek. In hun brein werden significante veranderingen waargenomen, zoals een verkleining van de amygdala (amandelkern), die geassocieerd wordt met angst en stress.

Meetbaar
Niet alleen bij monniken die jarenlang ervaring met meditatie hebben, zijn verschillen meetbaar, ook bij een onderzoeksgroep die de opdracht kreeg om dagelijks 30 minuten naar een geluidsopname te luisteren met een compassie-meditatie, werden al duidelijke veranderingen waargenomen. Al na 2 weken bleken personen in de onderzoeksgroep zich ruimhartiger en onzelfzuchtiger op te stellen in vergelijking met de groep die deze meditatie niet deed. Daarbij werd toegenomen hersenactiviteit gemeten in gebieden die betrokken zijn bij het reguleren van positieve gevoelens en zelfbewustzijn1.

Onderzoek
Deze wetenschappelijke studies naar de invloed van deze vorm van compassie meditatie op de hersenactiviteit worden verricht onder bezielende leiding van Prof. Dr. Richard Davidson, een vooraanstaand neurowetenschapper en oprichter van “The Centre for Investigating Healty Minds (CIHM)2. Deze neurowetenschapper (en eveneens spreker op dit congres) heeft met zijn team ook kunnen aantonen dat ons innerlijk welzijn zich vertaalt in een betere fysieke gezondheid. Ook andere onderzoeksgroepen hebben gunstige effecten van empathie, compassie en de beoefening van mindfulness op het verminderen van stresssymptomen kunnen aantonen3.

Gewoontes
Wetenschappelijk bewijs suggereert dat we onze hersenen kunnen veranderen door het cultiveren van de gewoontes van de geest waardoor het welzijn (geluk, veerkracht, emotionele balans en compassie) zal verbeteren en het risico op stress-gerelateerde ziektes kan afnemen. Compassie en empathie gaan hand in hand met mindfulness en meditatie. Wat verstaan we precies onder compassie en hoe verhoudt compassie zich tot empathie? Compassie (of mededogen) is het vermogen om ons betrokken te voelen bij het pijn en lijden, van zowel onszelf als dat van anderen. Daar waar empathie, verwijst naar ons algemeen vermogen om ons in te leven in de gevoelens van anderen, omvat compassie ook de wens om deze pijn (dit lijden) te verlichten en de bereidheid daarin verantwoordelijkheid te nemen. Matthieu
Ricard vertelt ook dat een meditatie uitsluitend gefocust op empathie niet alleen een uitputtend effect op hem had, maar ook andere hersengebieden activeerde in vergelijking met compassie-meditatie.compassie

Carlos-momentje
Jaap Bressers heeft met zijn afsluitende presentatie tijdens het Congres “Op eigen kracht” (Positieve psychologie) de impact van compassie op bijzondere wijze geïllustreerd en mij met zijn verhaal wederom enorm geraakt. Als jongeman raakt hij verlamd vanaf borsthoogte als gevolg van een duikongeluk. Jaap vertelde over zijn ervaringen en emoties in het ziekenhuis, waar men regelmatig patiënten met duikongelukken behandelt. Evenals veel andere patiënten, had Jaap last van angstige dromen en werd soms gillend in de nacht wakker. Als de verpleging al kwam kijken, dan was dat alleen om de monitoren naast zijn bed te checken. Standaard procedure, Jaap was immers een van vele ‘duikgevallen’. Omdat hij zijn hoofd niet kan bewegen, en alleen maar naar het plafond kon staren, kon hij ook vaak nauwelijks zien wie er naast zijn bed stond. Hij voelde zich eenzaam, verdrietig en angstig. Tot het moment dat een verpleegkundige, Carlos – tussen alle slangen en monitoren – Jaap wel zag en Hem letterlijk en figuurlijk wist te raken. Simpelweg door zijn hand op de schouder van Jaap te leggen (waar Jaap nog wel gevoel had) en hem met de woorden “It’s oké”, gerust te stellen. Voor Jaap, heeft deze verpleegkundige – door een eenvoudig gebaar van compassie – het verschil gemaakt. Jaap is geïnspireerd geraakt om als cabaretier en spreker met zijn publiek te delen welke impact dit “Carlos-momentje” op zijn leven heeft gehad.

Compassie tonen gaat daarmee een stap verder dan ons inlevingsvermogen, door ons ook aan te zetten tot handelen. Zoals de verpleegkundige Carlos met een simpel gebaar Jaap gerust wist te stellen. Compassie raakt niet alleen de ontvanger, maar heeft – zo blijkt uit divers neuro-wetenschappelijk onderzoek – ook invloed op het innerlijk welzijn en het brein van de persoon die compassie toont. Bovendien blijkt dat het beoefenen van compassie (en compassie meditatie) bijdraagt aan het verminderen van stress-gerelateerde ziektes.

Inspiratie
Ben je net als ik geïnspireerd door de positieve effecten van compassie en wil je eens een compassie meditatie uitproberen, dan kun je via deze link, een compassie-meditatie downloaden. Ook kun je meer informatie vinden over de neurowetenschappelijk zoektocht naar het gezonde brein in het (Engelstalige) jaarrapport van het CIHM. Tot slot zijn er diverse Youtube filmpjes te vinden, waarin de Dalai Lama ons uitlegt niet alleen goed compassie voor onze omgeving is, maar ook voor onszelf!

Referenties:
1: Mindfulness meditation training changes brain structure in 8 weeks, Psychiatry Research:
Neuroimaging, Januari 2011
2: Annual Report Center for Investigating Healthy Minds, Richard Davidson
3: Exploring self-compassion and empathy in the context of mindfulness-based stress
reduction (MBSR), Stress& Health, Volume 26, Issue 5, pages 359–371, December 2010

Manuela de Klaver
Emovatie
www.emovatie.nl
manuela@emovatie.nl
06-26888075

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *